Geschiedenis van het Regiment Nationale Wilcke Nr 4

Op 4 februari 1672 werd ter versterking van de krijgsmacht, tegen een dreigende invasie van Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen, een regiment te voet opgericht, dat, naar de gewoontes destijds, vernoemd werd naar de commandant, de Kolonel Paul de la Baye du Theyl. Dit regiment was het "Staatse"stamonderdeel van het later genoemde 3e Regiment Infanterie, dat voor het eerst in 1805 als zodanig in de krijgsmacht voorkwam. Dit oude regiment werd in 1810, bij de inlijving van Nederland bij Frankrijk, opgenomen in het franse leger als het 123e en het 125e Regiment Infanterie van Linie, welke later ten ondergingen in Rusland aan de Beresina.

De toestand in ons land, tijdens en onmiddelijk na de bevrijding van de Franse overheersing, was chaotisch. Het Franse bestuursapparaat verdween en daarmee ook vele collaborerende bestuursambtenaren, die een goed heenkomen zochten. Een geregelde nationale krijgsmacht was er niet, terwijl restanten van het Franse leger nog tal van vestigingen bezet hielden. Om de bevrijding eigener hand te voltooien en de lokale veiligheid te waarborgen, werden er op vele plaatsen vrijwillige militaire eenheden geformeerd, veelal op initiatief en onder leiding van oud-officieren. Zo richtte, te Geertruidenberg, de Luitenant-Kolonel W.V. van Heemskerck reeds op 21 November 1813 het "Korps Vrijwillige Jagers van Heemskerck"op (tevens heroprichtings datum van het 3e Regiment Infanterie). Spoedig na zijn oprichting werd het korps Vrijwillige Jagers van Heemskerck opgenomen in de geregelde strijdkrachten, die verder werden versterkt met, uit dienstplichtigen samengestelde, Bataljons Landmilitie, later genoemd Bataljons Nationale Militie.

Drie van deze bataljons, namelijk het 19e, 20e, en 48 Bataljon Nationale Militie, werden in 1819 met het 16e Bataljon Jagers samengevoegd tot de 13e Afdeling Infanterie. In 1839 werd de naam van deze afdeling veranderd in de 3e Afdeling Infanterie, terwijl een jaar later, op 6 maart 1841, zij omgedoopt werd in het 3e Regiment Infanterie.

Bij de reorganisatie in 1950 werd het aantal infanterieregimenten gereduceerd tot vijf en ontving elk dezer regimenten een naam. Hiermee verdween het 3e Regiment Infanterie uit de organisatie van de Koninklijke Landmacht.

Bij de zojuist genoemde reorganisatie ging de traditie van 3e Regiment Infanterie over op het nieuw opgerichte Regiment Mortieren Menno van Coehoorn. In februari 1964 werden de opleidingsdepots gereorganiseerd en vanaf dit moment berustte de waarneming van het Regimentscommando bij de commandant van het 47e Pantserinfanteriebataljon Menno van Coehoorn. In 1971 werd de voortzetting van traditie-aangelegenheden geformaliseerd, waarbij C-47 Painfbat tevens commandant werd van het Regiment Infanterie Menno van Coehoorn.

Krijgsverrichtingen

SPAANSE SUCCESSIEOORLOG ( 1702 - 1713 )

1702 Citadel van Luik (2e Bat.)

1702-1704 Gibraltar (1e Bat.)

1704-1707 Spanje ( 1e Bat.)

1706 Slag bij Ramillies (2e Bat.)

1706 Beleg van Meenen (2e Bat.)

1708 Gevecht bij Wijnendael (2e Bat.)

1708 Slag bij Oudenaerden (2e Bat.)

1709 Slag bij Malplaquet (2e Bat.)

1710 Beleg van Béthune (1e Bat.)

1711 Beleg van Bouchain (2e Bat.)

 

DE FRANSE TIJD (1796 - 1813)

1796 Veldtocht in Duitsland (1e Bat.)

1799 Veldtocht in Noord-Holland (1e en 2e Bat.)

1800-1801 Veldtocht aan de Maïn (1e Bat.)

1803 Gevecht bij Ulm (1e Bat.)

1805 Veldtocht in Duitsland (1e en 2e Bat.)

1806 Gevecht bij Hamelen en Nienburg (1e en 2e Bat.)

1808-1810 Spanje (2e Bat.)

1812 Slag aan de Berensina (1e en 2e Bat.)

DE BEVRIJDING EN NAPOLEON'S 100 DAGEN (1814 - 1815)

1814 Gevechten bij Bergen op Zoom en Gorinchem (1e Bat. J)

1815 Slag bij Waterloo Hieraan hebben deelgenomen het 16e Bataljon Jagers en het 19e Bataljon Nationale Militie. Het 16e Bataljon Jagers kwam niet in gevecht, het 19e Bataljon Jagers daarentegen wel. Hoewel het eerst op het laatste moment van de strijd heeft ingegrepen, heeft het een belangrijk aandeel gehad in de beslissing van deze, voor Europa zeer ingrijpende, veldslag. Een tiental strijders zag hun dapperheid beloond met de Militaire Willemsorde, waarvan de versierselen nog tijdens de veldtocht in Frankrijk werden uitgereikt. Koning Willem III reikte, 50 jaar later op 10 mei 1865, een zilveren kruis uit aan de toen nog overlevenden van deze grote slag. In 1869 werd dan ook bij Koninklijk Besluit van 7 augustus bepaald, dat het vaandel van het 3e Regiment Infanterie het opschrift zal dragen: WATERLOO 1815.

DE BELGISCHE AFSCHEIDING (1831)

1831 Tiendaagse Veldtocht Hieraan hebben o.a. deelgenomen het 2e Bataljon o.l.v. de Majoor Laasman en het 3e Bataljon o.l.v. de Majoor Voigt, beide bataljons behorende tot de 13e Afdeling Infanterie. Deze twee Bataljons bevonden zich gedurende de gehele veldtocht daar, waar het meest gevochten werd, o.a. bij Kempt, Hasselt, Bautersum en Leuven. Voor het heldhaftig gedrag van deze bataljons tijdens de Tiendaagse Veldtocht werd eveneens bij het Koninklijk Besluit nr. 41 en 42 in 1896 bepaald, dat het vaandel van het 3e Regiment Infanterie het opschrift zal dragen: TIENDAAGSE VELDTOCHT 1831.

DEENS-DUITSE OORLOG (1864)

1864 Wacht aan de Schelde (3e Regiment Infanterie)

FRANS-DUITSE OORLOG(1870)

1870 Mobilisatie (3e Regiment Infanterie)

EERSTE WERELDOORLOG (1914-1918)

1914-1918 In 1913 leverde het 3e Regiment Infanterie twee bataljons voor het nieuw opgerichte 14e Regiment Infanterie. In 1914 werden ter beveiliging van de grenzen door resp. het 3e Regiment en het 14e Regiment Infanterie de 37e en 40e en de 38e en 39e Lanweerbataljons geleverd. Nederland werd in deze periode gelukkig niet bij de oorlog betrokken.

TWEEDE WERELDOORLOG (1940-1945)

1939 Mobilisatie
Hieraan hebben het 3e Regiment Infanterie en de daarvan afstammende onderdelen, zoals het 3e Grensbataljon en het 27e Regiment Infanterie, deelgenomen aan de grensbewaking en het bezetten van de stellingen, o.a. bij: Peel/Raamstelling: het 3e Regiment en het 27e Regiment; Mill: het 1e Bataljon; Roosendaal en aan de Schelde: Grensbataljon (oud 2-RI).

1940 Duitse Inval
Bij het uitbreken van de oorlog waren het 3e Regiment Infanterie en de andere onderdelen in een hevige strijd gewikkeld met de Duitsers. Vooral in de Noordelijke sector Peel/Raamstelling bij Mill en omgeving, waar het 1ste Bataljon van het regiment was gelegerd, ging het heet aan toe. Het 1ste Bataljon heeft zich hier onderscheiden door met een zwakke afdeling, die licht bewapend was, enige tijd stand te houden en de Duitsers zware verliezen toe te brengen. Bij Koninklijk Besluit in 1946 werd aan een aantal militairen de Bronzen Leeuw dan wel het Bronzen kruis toegekend.

1945 Indonesië
Na de oorlog werden de eerste onderdelen van het 3de Regiment Infanterie uitgezonden naar Indonesië om daar de orde en rust te herstellen. Gedurende deze periode werden 7 Bataljons van het 3de Regiment Infanterie geformeerd en naar de onderstaande gebieden in Indonesië gezonden, te weten:

1ste Bataljon: West-Java 1945-1948

2de Bataljon: Werd bij aankomst in Indonesie ontbonden en het personeel verdeeld over andere onderdelen (toen deze onderdelen repatrieerden, werd uit dit bataljon afkomstig personeel het 2de Bataljon van het 15de Regiment gevormd, dat van 1948-1949 op Oost-Java diende).

3de Bataljon: Noord-Sumatra van 1946-1949

4de Bataljon: West-Java van 1947-1950

5de Bataljon: Zuid-Sumatra van 1947-1950

6de Bataljon: West-Java van 1948-1950

7de Bataljon: Noord-Sumatra van 1949-1950

Gedurende deze periode heeft het 1ste Bataljon zich bijzonder onderscheiden bij de partificatie van Bandoeng in 1946.

Het 5de Bataljon, dat gelegerd was op Zuid-Sumatra, heeft zich bijzonder onderscheiden bij de partificatie van Djambi in 1948.

Genealogie

1. Het oude Regiment

1ste Bataljon

04-02-1672 Regiment de la Baye du Theyl

1699 Regiment Waes

1706 Regiment Keppelfox

1715 Regiment Maleprade

1733 Regiment de Guy

1752 1ste Bataljon Regiment de Guy

1755 1ste Bataljon Regiment Maleprade

1772 1ste Bataljon Regiment Nr 11

1774 1ste Bataljon Leusden

1782 1ste Bataljon Ysemburg

1782 1ste Bataljon Pain

1784 1ste Bataljon van Efferen

1787 1ste Bataljon van Dam

1793 Als 2de Bataljon gevoegd bij het regiment Baden

1795 2de Bataljon 2de Halve Brigade

1803 5de Bataljon Infanterie van Linie

1805 1ste Bataljon 3de Regiment Infanterie

1806 1ste Bataljon 4de Regiment Infanterie

1810 1ste Bataljon bij het 125ste Regiment Infanterie van Linie (frans regiment)

21-01-1813 Regiment opgeheven

 

2de Bataljon

1672 Regiment Mariniers Palm

1674 Regiment Mariniers Hornes

1678 Regiment Hornes

1695 Regiment Soutelande

1710 Regiment Jacquot

1716 Regiment Soutelande

1728 Regiment Kretschmar

1730 Regiment Meuser

1736 Regiment Heyder

1741 Regiment Tyssot van Patot

1748 Regiment dÉnvie

1772 Regiment dÉnvie Nr. 4

1795 Regiment Wilcke Nr. 4

1795 1ste Bataljon 3de Halve Brigade

1803 7de Bataljon Infanterie van Linie

1805 2de Bataljon 3de Regiment Infanterie

1806 2de Bataljon 4de Regiment Infanterie

1809 2de Bataljon 2de Regiment Infanterie

1810 2de Bataljon 123ste Regiment Infanterie van Linie (frans regiment)

12-05-1714 Regiment opgeheven

 

Het nieuwe Regiment

21-11-1813 Korps vrijwillege Jagers van Heemskerck

1813 Wordt 1ste Bataljon Jagers

1814 4de Bataljon Jagers opgericht te Tiel

1814 Het 18de en 10de Bataljon Landmilitie opgericht

1814 4de Bataljon Jagers samengevoegd met 1ste Bataljon

1815 1ste Bataljon Jagers wordt 16de Bataljon Jagers

1815 18de en 10de Bataljon Landmilitie worden 19de en 20ste Bataljon Nationale Militie

1815 16de Bataljon Jagers, het 19de, 20ste en 48ste Bataljon Nationale Militie vormen samen de 13de afdeling Infanterie

1815 16de Bataljon Jagers, het 19de, 20ste en 48ste Bataljon Nationale Militie vormen samen de 13de Afdeling Infanterie

1839 13de Afdeling Infanterie wordt 3de Afdeling Infanterie

1841 3de Afdeling Infanterie wordt 3de Regiment Infanterie

1913 Het 14de Regiment Infanterie wordt geformeerd uit het 3de Regiment Infanterie

1939 Bij mobilisatie vormen het 3de en het 14de Regiment Infanterie als reserveregimenten het 27ste en 38ste Regiment Infanterie

1946 Het 14de, 27ste en het 38ste Regiment Infanterie herenigd met het 3de Regiment Infanterie

1950 Het 3de Regiment Infanterie wordt het Regiment Mortieren Menno van Coehoorn

1953 Het Regiment Mortieren Menno van Coehoorn wordt het Regiment Infanterie Menno van Coehoorn

1957 Commandant 47ste Infanteriebataljon Menno van Coehoorn wordt belast met de waarneming van het commando over het Regiment

1964 47ste Infanteriebataljon wordt 47PAINFBAT

1971 c-47 PAINFBAT wordt tevens C-Regiment Infanterie Menno van Coehoorn

 

Het 4de Regiment Infanterie

26-11-1813 1ste Bataljon van Linieregiment van Amsterdam

1814 Wordt 3de Bataljon Infanterie van Linie

1814 11de Bataljon Infanterie van Linie en 5de Bataljon Jagers opgericht

1815 11de Bataljon en 5de Bataljon worden 14de Bataljon en 18de Bataljon en 3de Bataljon wordt gevoegd bij het 14de Bataljon

1815 42ste, 43ste, 44ste, 45ste, 46ste en 47ste Bataljon Nationale Militie worden opgericht

1815 18de Bataljon Jagers en het 42ste, 43ste en 45ste Bataljon Nationale Militie vormen de 11de Afdeling Infanterie, 14de Bataljon Infanterie in Linie en het 44ste, 46ste en 47ste Bataljon Notionale Militie vormen de 14de Afdeling

1818 14de Bataljon verdeeld over 44ste, 46ste en 47ste Bataljon Nationale Militie

1829 18de Afdeling Infanterie wordt opgericht

1830 11de Afdeling wordt gevoegd bij de 14de Afdeling Infanterie, bestaande uit twee Bataljons

1830 14de Afdeling wordt 4de Afdeling Infanterie, 1ste Bataljon van de 18de Afdeling Infanterie wordt 3de Bataljon van de 4de Afdeling

1841 4de Afdeling Infanterie wordt 4de Regiment Infanterie

1913 Het 15de Regiment Infanterie wordt geformeerd uit het 4de Regiment Infanterie

1939 Bij de mobilisatie vormen het 4de en het 15de Regiment infanterie als reserveregimenten het 28ste en 39ste Regiment Infanterie

1946 Het 15de, 28ste en 39ste Regiment Infanterie worden herenigd met het 4de Regiment Infanterie

1-7-1950 Het 4de Regiment Infanterie wordt opgenomen in het Garderegiment Fuseliers "Prinses Irene"

30-7-1955 Bewaring traditie 4de Regiment Infanterie door het Garderegiment Fuseliers "Prinses Irene" wordt beeindigd

12-5-1977 Traditie 4de Regiment Infanterie wordt bewaard door Regiment Infanterie Menno van Coehoorn

 

Het Vaandel

Het vaandel symboliseert de traditie van het Regiment en geeft een aanduiding omtrent de belangrijkste krijgsverrichtingen. Het wordt beheerd door de Regimentscommandant en wordt in het openbaar gebruikt bij ceremoniele plechtigheden, zoals commando-overdracht en beëdiging.

 

sedert het herstel van de Nederlandse Onafhankelijkheid zijn aan de stamonderdelen van het Regiment de volgende vaandels uitgereikt:

1820 Op 9 Oktober te Nijmegen werd door de Luitenant-Generaal Cort Heyligers een vaandel uitgereikt aan de 13de Afdeling Infanterie.

1840 Werd dit doek ingeleverd op het Departement van Oorlog en werd een nieuw doek ontvangen met het opschrift 3DE AFDELING INFANTERIE.

1846 Werd het doek ingeleverd en een nieuw doek uitgereikt met het opschrift 3DE REGIMENT INFANTERIE.

1893 Op 21 september werd in Den Haag door Hare Majesteit Koningin Wilhelmina een nieuw vaandel uitgereikt aan het 3de Regiment Infanterie (Het oude vaandel werd in 1894 overgedragen aan het Rijksmuseum te Amsterdam.)

1896 Bij koninklijk besluit van 7 augustus werden aan het vaandel van het 3de Regiment de navolgende opschriften verleend:

WATERLOO 1815

TIENDAAGSE VELDTOCHT 1831

1950 Het vaandel van het 3de Regiment infanterie werd voorzien van een Cravatte met opschrift:

REGIMENT MORTIEREN MENNO VAN COEHOORN

1953 Werd een nieuwe Cravatte aangebracht met het opschrift:

REGIMENT INFANTERIE MENNO VAN COEHOORN.

1977 het vaandel is aangevuld met de vaandelopschriften:

WEST-JAVA 1946-1948

ZUID SUMATRA 1948-1949

wegens krijgsverrichtingen in het voormalige Nederlands-Indië. Een en ander ingevolge Koninklijk besluit d.d. 16 december 1977.

Tevens werd het vaandel voorzien van een Cravatte met opschriften van het 4de Regiment Infanterie, waarmee de tradities door het Regiment Infanterie Menno van Coehoorn, ingevolge Koninklijk besluit d.d. 12 maart 1977, worden bewaard.

N.B. Op 17 november 1913 werd in Den Haag door Hare Majesteit Koningin Wilhelmina een vaandel uitgereikt aan het 14de Regiment Infanterie (gevormd uit het 3de Regiment Infanterie) met het opschrift:

TIENDAAGSE VELDTOCHT 1831.

(dit vaandel werd in 1947, bij het opheffen van dit regiment, overgedragen aan het legermuseum te Leiden.)

Tegen de bosrand van het voormalig lusthof Meerenstein van Menno van Coehoorn ligt op een verhoogd kerkhof de hervormde kerk van Wyckel (Friesland). Een robuuste toren met zadeldak rest van wat ooit een 14de eeuwse kruiskerk was. Nu zoekt een 17de eeuwse zaalkerk als het ware bescherming bij de machtige toren, uit wiens galmgaten de sonore klanken komen van een luidklok uit 1388. De tekst op de klok maakt ons duidelijk, dat we te maken hebben met een kerk gewijd aan Sint Gregorius. Gregorius de Grote, later bekend als Sint Gregorius, was paus van 590 tot 604. Hij stichtte zeven kloosters, die je wel vestingwerken van geestelijk leven kunt noemen. Gregorius was het ook, die de basis legde voor de wereldlijke macht van het Pausdom. In de kerk van Wyckel, gewijd aan deze stedehouder van Christus op aarde, bevindt zich het praalgraf van Menno baron van Coehoorn, dienaar van de stadhouder der Republiek. Een marmeren praalgraf naar het ontwerp van Daniël Marot (1663-1752), uitgevoerd door de Amsterdamse beeldhouwer Pieter van der Plas (1647-1708). Op een zwartmarmeren sarcofaag, versierd met een in reliêf gebeeldhouwde belegeringsscène, ligt de krijgsman temidden van een aantal krijgsattributen. Achter hem een rood geaderd marmeren obelisk met banieren en het in 1795 zwaar beschadigde familiewapen.

Voor de sarcofaag een een omfloerst schild met opschrift, waarvan een oud-hollandse vertaling van de Latijnse tekst luidt:

"Ter gedachtenisse van den hoogadelen, dapperen,vroomen, gelukkigen en manhaften Veldheere, MENNO baron VAN COEHOORN

Lieutenant-generaal van het voetvolk, gouverneur van Staats-Flaanderen en de sterkten aan de Schelde; vanwegens hun hoogmogende de Staaten der Verenigde Nederlanden, opperbestierder van de werken en vestingen, beneffens het geschut en verdere krygsgereedschap; die de hoogste eerbewyzen en belooningen van dapperheid, hem door de grootste vorsten van Europa op gedraagen, minder schattende dan zyn vaderland, hetzelve 47 achtereenvolgende jaaren in de kryg heeft gediend, en na het doorworstelen van zoveel arbeid en moeite, hoogbejaard en overlaaden met krygseere, Godzaliglyk in Christus ontslaapen is, op den 17 van Lentemaand des jaars 1704, in het 63-ste jaar van zynen ouderdom, hebben kinders, aan dien besten der vaderen grootelyks verpligt, en door zyn afsterven hartelyk bedroefd, dit Gedenkteken ter plaatse zyner begraavenisse opgericht en toegewijd."

Wie dit schild nader beschouwd, ontdekt dat de adellijke titel is weggekrast. Dit op last van de Franse overheid in 1795.